---
title: "คู่มือการใช้งานสำหรับผู้ใช้"
titleEn: "User Manual"
clauses: ["4.10.2"]
phase: 3
category: "คู่มือ"
generated: false
---

# คู่มือการใช้งานสำหรับผู้ใช้ (User Manual)

**ระบบ:** MBU Buddhist AI — ระบบแชตบอตปัญญาประดิษฐ์เฉพาะทางพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
**อ้างอิง TOR:** ข้อ 4.10.2 (คู่มือผู้ใช้งาน ภาษาไทย)
**ฉบับ:** 1.0 — วันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2569
**ผู้อ่าน:** ผู้ใช้ทั่วไป (นักศึกษา พระภิกษุสามเณร บุคลากร และประชาชน) — คู่มือผู้ดูแลระบบอยู่ที่ `/documents/admin-manual`

> ชื่อปุ่มและข้อความในคู่มือนี้ตรงกับหน้าจอภาษาไทยของระบบ (ไฟล์ `messages/th/*.json`) หากเลือกภาษาอังกฤษ ชื่อปุ่มจะแสดงเป็นภาษาอังกฤษตามลำดับเดียวกัน

---

## 1. รู้จักระบบ

MBU Buddhist AI ทำหน้าที่เป็น **“บรรณารักษ์”** ช่วยค้นและสรุปเนื้อหาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และตำราหลักธรรมในฐานองค์ความรู้ ทุกคำตอบแสดงรายการอ้างอิงที่ตรวจสอบย้อนกลับถึงเล่ม/ข้อ/หน้าได้

สิ่งที่ระบบ **ทำ**:
- ค้นและสรุปหลักธรรม พระสูตร พระวินัย พร้อมการอ้างอิง
- ให้แนวทางการปฏิบัติและปรัชญาการดำเนินชีวิตตามหลักพระพุทธศาสนา
- ช่วยเรียบเรียงบทธรรมบรรยาย (โหมด Dhamma Talk สำหรับบัญชีที่ได้รับสิทธิ์)

สิ่งที่ระบบ **ไม่ทำ** (จะแสดงการ์ด “ไม่สามารถตอบคำถามนี้ได้” พร้อมเหตุผล):
- ชี้ขาดการตีความหลักธรรม หรือตอบคำถามแบบใช่/ไม่ใช่
- ตอบคำถามนอกขอบเขตพระพุทธศาสนา
- ตอบเรื่องการเมือง การเปรียบเทียบศาสนา/นิกาย หรือประเด็นสุขภาพจิต (ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ)
- ทำตามคำสั่งที่พยายามเปลี่ยนการทำงานของระบบ

> คำตอบสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ อาจคลาดเคลื่อนได้ โปรดตรวจสอบกับคัมภีร์ต้นฉบับและปรึกษาครูบาอาจารย์ และ **อย่ากรอกข้อมูลส่วนบุคคล** ในคำถาม

## 2. การเริ่มต้นใช้งาน

### 2.1 อุปกรณ์และเบราว์เซอร์

ใช้งานผ่านเว็บเบราว์เซอร์บนคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต หรือมือถือ (หน้าจอปรับตามขนาดอัตโนมัติ) ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม

### 2.2 ส่วนประกอบของหน้าจอ

| ตำแหน่ง | ส่วนประกอบ |
|---|---|
| แถบบนสุด | ชื่อมหาวิทยาลัย · ลิงก์ “เว็บไซต์มหาวิทยาลัย” และ “ติดต่อ” |
| แถบเมนูหลัก | โลโก้ มมร. (กลับหน้าแรก), เมนู หน้าแรก / ถาม-ตอบ / Dhamma Talk / ประวัติ / เอกสาร / TOR, ปุ่มสลับธีม (☾/☀), ปุ่มสลับภาษา TH\|EN, ปุ่มเข้าสู่ระบบหรือเมนูผู้ใช้ — บนมือถือเมนูยุบอยู่ในปุ่ม ☰ |
| ท้ายหน้า | ที่อยู่และเบอร์โทรศัพท์มหาวิทยาลัย ลิงก์นโยบายความเป็นส่วนตัว วิธีใช้ และเวอร์ชันระบบ |
| แบนเนอร์คุกกี้ | เลือก “ยอมรับ” หรือ “ปฏิเสธ” การใช้คุกกี้เพื่อวิเคราะห์สถิติ (ปฏิเสธได้โดยไม่กระทบการใช้งาน) |
| แบนเนอร์ปิดบริการ | ปรากฏเมื่อผู้ดูแลปิดบริการแชตชั่วคราว (ยังอ่านเอกสารได้ตามปกติ) |

### 2.3 เปลี่ยนภาษาและธีม

- กดปุ่ม **TH | EN** เพื่อสลับภาษา (ที่อยู่หน้าเว็บจะเปลี่ยนเป็น `/th/...` หรือ `/en/...`)
- กดปุ่ม **☾/☀** เพื่อสลับธีมมืด/สว่าง ระบบจำค่าที่เลือกไว้

## 3. สมัครสมาชิกและเข้าสู่ระบบ

### 3.1 สมัครสมาชิกด้วยอีเมล

1. กด **เข้าสู่ระบบ** แล้วเลือก **สมัครสมาชิก** (หรือไปที่ `/register`)
2. กรอก **อีเมล**, **รหัสผ่าน** (อย่างน้อย 8 ตัวอักษร มีทั้งตัวอักษรและตัวเลข) และ **ชื่อที่แสดง**
3. ติ๊ก “ข้าพเจ้ายินยอมให้เก็บและใช้ข้อมูลส่วนบุคคลตาม **นโยบายความเป็นส่วนตัว**” (อ่านนโยบายได้จากลิงก์)
4. กด **สมัครสมาชิก** → ระบบแจ้ง “สมัครสมาชิกสำเร็จ กรุณาเข้าสู่ระบบ”

ระบบเก็บเฉพาะอีเมล ชื่อที่แสดง และรหัสผ่าน (เข้ารหัส) เท่านั้น

### 3.2 เข้าสู่ระบบ

- **อีเมลและรหัสผ่าน:** กรอกแล้วกด **เข้าสู่ระบบ**
- **Gmail / Facebook:** กด **เข้าสู่ระบบด้วย Gmail** หรือ **เข้าสู่ระบบด้วย Facebook** แล้วยืนยันกับผู้ให้บริการ (ถือว่ายอมรับนโยบายความเป็นส่วนตัว)
  - ในระบบสาธิตที่ยังไม่ได้ตั้งค่าบัญชี Google/Facebook ของมหาวิทยาลัย ปุ่มจะมีป้าย **“โหมดสาธิต”** และพาไปยังหน้าผู้ให้บริการจำลองให้เลือกบัญชีสาธิต
- หากใส่รหัสผ่านผิดหลายครั้ง (5 ครั้งภายใน 15 นาที) บัญชีจะถูกล็อกชั่วคราว 15 นาที
- ออกจากระบบได้จากเมนูผู้ใช้ (มุมขวาบน) → **ออกจากระบบ**
- การเข้าสู่ระบบมีอายุ 24 ชั่วโมง หลังจากนั้นต้องเข้าสู่ระบบใหม่

## 4. ถาม-ตอบ (หน้า “ถาม-ตอบ” `/chat`)

### 4.1 ถามคำถาม

1. พิมพ์คำถามในกล่อง “พิมพ์คำถามเกี่ยวกับพระไตรปิฎกหรือหลักธรรม…” ด้านล่าง หรือกดเลือก **คำถามตัวอย่าง**
2. กด **ส่งคำถาม**
3. ระบบแสดงสถานะ “กำลังค้นคัมภีร์…” แล้ว “กำลังเรียบเรียงบทสรุป…” คำตอบจะทยอยปรากฏทีละส่วน

ข้อแนะนำการตั้งคำถาม:
- ถามเป็นประโยคเปิด เช่น “มงคลสูตรกล่าวถึงมงคลอะไรบ้าง” แทน “มงคลสูตรมี 38 ข้อใช่ไหม”
- ใช้ชื่อหลักธรรมภาษาไทยหรือบาลีได้ (เช่น อริยสัจ / ariyasacca) ระบบค้นข้ามภาษาไทย–บาลี–อังกฤษ
- คำถามยาวได้ไม่เกินค่าที่ผู้ดูแลกำหนด (ค่าเริ่มต้น 2,000 ตัวอักษร)

### 4.2 อ่านคำตอบ

คำตอบมี 2 ส่วน:

1. **รายการอ้างอิงจากคัมภีร์** — สูงสุด 10 รายการ แสดง 3 รายการแรก กด **แสดงผลทั้งหมด (Expand All)** เพื่อดูทั้งหมด หรือ **ย่อรายการ**
2. **บทสรุป** — สรุปเนื้อหาพร้อม **ป้ายอ้างอิงสีทอง** (citation chip) เช่น `ขุ.ขุ. (ไทย) 25/5/3`
   - รูปแบบอ้างอิง: **ตัวย่อคัมภีร์ (ฉบับ) เล่ม/ข้อ/หน้า**
   - ย่อหน้าที่ไม่มีอ้างอิงจะมีข้อความ “(ไม่มีอ้างอิง — โปรดตรวจสอบ)”
   - ท้ายคำตอบมีข้อความเตือนว่าเป็นการสรุปโดย AI มิใช่คำวินิจฉัยทางธรรม

### 4.3 ตรวจสอบเนื้อหาต้นฉบับ (Citation Modal)

กดที่ป้ายอ้างอิงหรือรายการอ้างอิง → หน้าต่าง **ข้อความอ้างอิง** แสดง:
- ข้อมูลกำกับ: ประเภทเอกสาร ฉบับ ปิฎก นิกาย/หมวด พระสูตร เล่ม ข้อ หน้า
- เนื้อหาเต็มของข้อนั้น
- ปุ่ม **คัดลอกรูปแบบอ้างอิง** และ **เปิดแหล่งที่มาออนไลน์** (เมื่อเอกสารมีแหล่งที่มาออนไลน์)

### 4.4 ให้ข้อเสนอแนะ

กด **👍** (คำตอบนี้มีประโยชน์) หรือ **👎** (คำตอบนี้ไม่ตรงประเด็น) ใต้คำตอบ ระบบแสดง “ขอบคุณสำหรับข้อเสนอแนะ” ข้อเสนอแนะช่วยให้มหาวิทยาลัยปรับปรุงคุณภาพระบบ (เปลี่ยนความเห็นได้ ระบบเก็บค่าล่าสุด)

### 4.5 ดูขั้นตอนการทำงาน (RAG Trace)

กด **RAG Trace** ใต้คำตอบเพื่อดูขั้นตอนทั้ง 8 ขั้น (ตรวจความพร้อม → ตรวจคำถาม → ขยายคำค้น → ค้นหา → จัดอันดับ → เรียบเรียง → ตรวจคำตอบ → บันทึก) พร้อมเวลา จำนวนโทเคน และเวลาจนได้คำแรก (TTFT) — ใช้เพื่อความโปร่งใส ไม่จำเป็นต่อการใช้งานทั่วไป

### 4.6 เมื่อระบบไม่ตอบ

| ข้อความเหตุผล | ความหมาย / สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|
| อยู่นอกขอบเขตการให้บริการ | ถามเรื่องพระไตรปิฎก หลักธรรม หรือแนวทางปฏิบัติ |
| คำถามแบบใช่/ไม่ใช่ | เปลี่ยนเป็นคำถามปลายเปิด เช่น “…กล่าวไว้อย่างไร” |
| หัวข้อการเมือง / การเปรียบเทียบศาสนา/นิกาย / ประเด็นสุขภาพจิต | ระบบไม่ให้บริการหัวข้อเหล่านี้ (ประเด็นสุขภาพจิตโปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ) |
| พบความพยายามเปลี่ยนคำสั่งของระบบ | ถามคำถามตามปกติ |
| คำถามยาวเกินกำหนด | ย่อคำถามให้สั้นลง |
| ถึงเพดานการใช้งานประจำวัน / ระบบปิดให้บริการชั่วคราว | ลองใหม่ภายหลัง |
| ไม่สามารถสร้างคำตอบได้ในขณะนี้ | ลองส่งคำถามอีกครั้ง |

### 4.7 บทสนทนา

- ถามต่อเนื่องในบทสนทนาเดิมได้ ระบบใช้บริบทคำถามก่อนหน้า
- กด **เริ่มบทสนทนาใหม่** เพื่อเปลี่ยนหัวข้อ
- รายการ **บทสนทนา** อยู่ด้านซ้าย (มือถือ: กดปุ่ม **บทสนทนา**)

## 5. ประวัติการสนทนา (`/chat/history`)

- แสดงบทสนทนาทั้งโหมดถาม-ตอบและ Dhamma Talk พร้อมจำนวนข้อความและ **วันหมดอายุ**
- ระบบเก็บประวัติไว้ตามระยะที่มหาวิทยาลัยกำหนด (ค่าเริ่มต้น **90 วัน**) แล้วลบอัตโนมัติ
- กด **เปิด** เพื่อกลับไปสนทนาต่อ หรือกดลบ → ยืนยัน “ต้องการลบบทสนทนานี้หรือไม่” (ลบแล้วกู้คืนไม่ได้)
- ผู้ใช้เห็นเฉพาะบทสนทนาของตนเองเท่านั้น

## 6. Dhamma Talk — เรียบเรียงบทธรรมบรรยาย (`/chat/dhamma-talk`)

> ใช้ได้เฉพาะบัญชีที่ผู้ดูแลระบบอนุญาต (ค่าเริ่มต้นปิด) หากยังไม่ได้รับสิทธิ์จะเห็นข้อความ “บัญชีนี้ยังไม่ได้รับสิทธิ์ใช้งาน Dhamma Talk” ให้ติดต่อผู้ดูแลระบบของมหาวิทยาลัย

1. พิมพ์หัวข้อหรือสิ่งที่ต้องการ เช่น “เรียบเรียงบทธรรมบรรยายเรื่องความกตัญญู ความยาว 10 นาที” แล้วกด **ส่ง**
2. ระบบเรียบเรียงบทธรรมบรรยายในแผง **บทธรรมบรรยาย (Artifact)** (มือถือ: กด **เปิด Artifact**)
3. แท็บ **ตัวอย่าง** แสดงผลแบบจัดรูปแบบ; แท็บ **แก้ไข** ให้แก้ข้อความ (รูปแบบ Markdown) ได้โดยตรง
4. หลังแก้ไข กด **บันทึกฉบับแก้ไข** → “บันทึกแล้ว — คำสั่งถัดไปจะใช้ฉบับนี้เป็นบริบท”
5. พิมพ์คำสั่งปรับปรุงต่อ เช่น “ขยายตอนที่สองให้มีตัวอย่างประกอบ” ระบบจะปรับจาก **ฉบับที่ท่านแก้ล่าสุด**
6. กด **ดาวน์โหลด .md** เพื่อนำไปใช้ต่อ / กด **เริ่มบทใหม่** เพื่อเริ่มหัวข้อใหม่

บทธรรมบรรยายเรียบเรียงโดย AI ผู้ใช้ควรตรวจทานเนื้อหาและการอ้างอิงกับต้นฉบับก่อนนำไปเผยแผ่

## 7. ข้อมูลส่วนบุคคลของฉัน (`/privacy`)

ใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูลตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (เข้าจากเมนูผู้ใช้หรือ Footer)

| การกระทำ | วิธี | ผล |
|---|---|---|
| ดาวน์โหลดสำเนาข้อมูล | กด **ดาวน์โหลดข้อมูล (JSON)** | ได้ไฟล์ทันที: ข้อมูลบัญชี บทสนทนา ข้อเสนอแนะ และสถิติการใช้โทเคน |
| ขอสำเนาอย่างเป็นทางการ | กด **ขอสำเนาอย่างเป็นทางการจากเจ้าหน้าที่** | เจ้าหน้าที่จัดทำสำเนาและบันทึกเป็นหลักฐาน |
| ขอลบข้อมูลและบัญชี | กด **ยื่นคำขอลบข้อมูล** → ยืนยัน | เมื่อเจ้าหน้าที่ดำเนินการ บทสนทนาและข้อเสนอแนะถูกลบถาวร บัญชีถูกทำให้ไม่สามารถระบุตัวตนได้ และเข้าสู่ระบบไม่ได้อีก (แนะนำให้ดาวน์โหลดสำเนาก่อน) |
| ถอนความยินยอม | กด **ยื่นคำขอถอนความยินยอม** → ยืนยัน | เมื่อเจ้าหน้าที่ดำเนินการ บัญชีถูกระงับจนกว่าจะให้ความยินยอมใหม่ |

- ใส่ “หมายเหตุถึงเจ้าหน้าที่” ได้ (ไม่บังคับ) เจ้าหน้าที่ดำเนินการภายใน 30 วัน
- ติดตามสถานะได้ที่ **ประวัติคำขอ** (รอดำเนินการ / ดำเนินการแล้ว / ปฏิเสธ)
- อ่านรายละเอียดการเก็บและใช้ข้อมูลที่ `/privacy-policy`

## 8. เอกสารและตาราง TOR

- `/documents` — ศูนย์เอกสารส่งมอบ จัดกลุ่มตามงวดและหมวด ค้นหาได้ เปิดอ่าน **ดาวน์โหลด .md** หรือ **พิมพ์/บันทึก PDF**
- `/tor` — ตารางความสอดคล้องกับ TOR 200 ข้อ ค้นหา กรองสถานะ และส่งออก CSV

## 9. คำถามที่พบบ่อย

| คำถาม | คำตอบ |
|---|---|
| ทำไมคำตอบมีอ้างอิงไม่ครบทุกประโยค | ระบบสรุปจากข้อความที่ค้นพบเท่านั้น ย่อหน้าที่ไม่มีอ้างอิงจะติดป้ายให้ตรวจสอบ |
| ฐานองค์ความรู้มีอะไรบ้าง | หน้าแรกแสดงจำนวนเอกสารและข้อความอ้างอิง ปัจจุบันเป็นพระไตรปิฎกฉบับออนไลน์บางส่วน อรรถกถาแปลฉบับ มมร. นวโกวาท และธรรมะจากเว็บไซต์มหาวิทยาลัย และจะเพิ่มพระไตรปิฎกฉบับ มมร. 91 เล่ม |
| ถามเป็นภาษาอังกฤษได้หรือไม่ | ได้ และเลือกหน้าจอภาษาอังกฤษได้ |
| ลืมรหัสผ่าน | ติดต่อผู้ดูแลระบบผ่านช่องทางในหน้า `/help` (ระบบสาธิตยังไม่มีการรีเซ็ตรหัสผ่านด้วยตนเอง) |
| ไม่เห็นเมนู Dhamma Talk ใช้งานได้ | ต้องได้รับสิทธิ์จากผู้ดูแลระบบ |

## 10. ติดต่อและแจ้งปัญหา

ดูวิธีใช้และช่องทางติดต่อ (รวมช่องทางช่วงรับประกัน) ได้ที่หน้า **วิธีใช้งาน** (`/help`) หรือลิงก์ “ติดต่อ” บนแถบบนสุด เมื่อแจ้งปัญหาโปรดระบุวันเวลา หน้าที่ใช้งาน และข้อความที่ปรากฏ