คู่มือการใช้งานสำหรับผู้ใช้ (User Manual)

ระบบ: MBU Buddhist AI — ระบบแชตบอตปัญญาประดิษฐ์เฉพาะทางพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย อ้างอิง TOR: ข้อ 4.10.2 (คู่มือผู้ใช้งาน ภาษาไทย) ฉบับ: 1.0 — วันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ผู้อ่าน: ผู้ใช้ทั่วไป (นักศึกษา พระภิกษุสามเณร บุคลากร และประชาชน) — คู่มือผู้ดูแลระบบอยู่ที่ /documents/admin-manual

ชื่อปุ่มและข้อความในคู่มือนี้ตรงกับหน้าจอภาษาไทยของระบบ (ไฟล์ messages/th/*.json) หากเลือกภาษาอังกฤษ ชื่อปุ่มจะแสดงเป็นภาษาอังกฤษตามลำดับเดียวกัน

---

1. รู้จักระบบ

MBU Buddhist AI ทำหน้าที่เป็น “บรรณารักษ์” ช่วยค้นและสรุปเนื้อหาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และตำราหลักธรรมในฐานองค์ความรู้ ทุกคำตอบแสดงรายการอ้างอิงที่ตรวจสอบย้อนกลับถึงเล่ม/ข้อ/หน้าได้

สิ่งที่ระบบ ทำ:

• ค้นและสรุปหลักธรรม พระสูตร พระวินัย พร้อมการอ้างอิง
• ให้แนวทางการปฏิบัติและปรัชญาการดำเนินชีวิตตามหลักพระพุทธศาสนา
• ช่วยเรียบเรียงบทธรรมบรรยาย (โหมด Dhamma Talk สำหรับบัญชีที่ได้รับสิทธิ์)

สิ่งที่ระบบ ไม่ทำ (จะแสดงการ์ด “ไม่สามารถตอบคำถามนี้ได้” พร้อมเหตุผล):

• ชี้ขาดการตีความหลักธรรม หรือตอบคำถามแบบใช่/ไม่ใช่
• ตอบคำถามนอกขอบเขตพระพุทธศาสนา
• ตอบเรื่องการเมือง การเปรียบเทียบศาสนา/นิกาย หรือประเด็นสุขภาพจิต (ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ)
• ทำตามคำสั่งที่พยายามเปลี่ยนการทำงานของระบบ

คำตอบสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ อาจคลาดเคลื่อนได้ โปรดตรวจสอบกับคัมภีร์ต้นฉบับและปรึกษาครูบาอาจารย์ และ อย่ากรอกข้อมูลส่วนบุคคล ในคำถาม

2. การเริ่มต้นใช้งาน

2.1 อุปกรณ์และเบราว์เซอร์

ใช้งานผ่านเว็บเบราว์เซอร์บนคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต หรือมือถือ (หน้าจอปรับตามขนาดอัตโนมัติ) ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม

2.2 ส่วนประกอบของหน้าจอ

ตำแหน่ง	ส่วนประกอบ
แถบบนสุด	ชื่อมหาวิทยาลัย · ลิงก์ “เว็บไซต์มหาวิทยาลัย” และ “ติดต่อ”
แถบเมนูหลัก	โลโก้ มมร. (กลับหน้าแรก), เมนู หน้าแรก / ถาม-ตอบ / Dhamma Talk / ประวัติ / เอกสาร / TOR, ปุ่มสลับธีม (☾/☀), ปุ่มสลับภาษา TH|EN, ปุ่มเข้าสู่ระบบหรือเมนูผู้ใช้ — บนมือถือเมนูยุบอยู่ในปุ่ม ☰
ท้ายหน้า	ที่อยู่และเบอร์โทรศัพท์มหาวิทยาลัย ลิงก์นโยบายความเป็นส่วนตัว วิธีใช้ และเวอร์ชันระบบ
แบนเนอร์คุกกี้	เลือก “ยอมรับ” หรือ “ปฏิเสธ” การใช้คุกกี้เพื่อวิเคราะห์สถิติ (ปฏิเสธได้โดยไม่กระทบการใช้งาน)
แบนเนอร์ปิดบริการ	ปรากฏเมื่อผู้ดูแลปิดบริการแชตชั่วคราว (ยังอ่านเอกสารได้ตามปกติ)

2.3 เปลี่ยนภาษาและธีม

• กดปุ่ม TH | EN เพื่อสลับภาษา (ที่อยู่หน้าเว็บจะเปลี่ยนเป็น /th/... หรือ /en/...)
• กดปุ่ม ☾/☀ เพื่อสลับธีมมืด/สว่าง ระบบจำค่าที่เลือกไว้

3. สมัครสมาชิกและเข้าสู่ระบบ

3.1 สมัครสมาชิกด้วยอีเมล

1. กด เข้าสู่ระบบ แล้วเลือก สมัครสมาชิก (หรือไปที่ /register)
2. กรอก อีเมล, รหัสผ่าน (อย่างน้อย 8 ตัวอักษร มีทั้งตัวอักษรและตัวเลข) และ ชื่อที่แสดง
3. ติ๊ก “ข้าพเจ้ายินยอมให้เก็บและใช้ข้อมูลส่วนบุคคลตาม นโยบายความเป็นส่วนตัว” (อ่านนโยบายได้จากลิงก์)
4. กด สมัครสมาชิก → ระบบแจ้ง “สมัครสมาชิกสำเร็จ กรุณาเข้าสู่ระบบ”

ระบบเก็บเฉพาะอีเมล ชื่อที่แสดง และรหัสผ่าน (เข้ารหัส) เท่านั้น

3.2 เข้าสู่ระบบ

• อีเมลและรหัสผ่าน: กรอกแล้วกด เข้าสู่ระบบ
• Gmail / Facebook: กด เข้าสู่ระบบด้วย Gmail หรือ เข้าสู่ระบบด้วย Facebook แล้วยืนยันกับผู้ให้บริการ (ถือว่ายอมรับนโยบายความเป็นส่วนตัว)
  • ในระบบสาธิตที่ยังไม่ได้ตั้งค่าบัญชี Google/Facebook ของมหาวิทยาลัย ปุ่มจะมีป้าย “โหมดสาธิต” และพาไปยังหน้าผู้ให้บริการจำลองให้เลือกบัญชีสาธิต
• หากใส่รหัสผ่านผิดหลายครั้ง (5 ครั้งภายใน 15 นาที) บัญชีจะถูกล็อกชั่วคราว 15 นาที
• ออกจากระบบได้จากเมนูผู้ใช้ (มุมขวาบน) → ออกจากระบบ
• การเข้าสู่ระบบมีอายุ 24 ชั่วโมง หลังจากนั้นต้องเข้าสู่ระบบใหม่

4. ถาม-ตอบ (หน้า “ถาม-ตอบ” /chat)

4.1 ถามคำถาม

1. พิมพ์คำถามในกล่อง “พิมพ์คำถามเกี่ยวกับพระไตรปิฎกหรือหลักธรรม…” ด้านล่าง หรือกดเลือก คำถามตัวอย่าง
2. กด ส่งคำถาม
3. ระบบแสดงสถานะ “กำลังค้นคัมภีร์…” แล้ว “กำลังเรียบเรียงบทสรุป…” คำตอบจะทยอยปรากฏทีละส่วน

ข้อแนะนำการตั้งคำถาม:

• ถามเป็นประโยคเปิด เช่น “มงคลสูตรกล่าวถึงมงคลอะไรบ้าง” แทน “มงคลสูตรมี 38 ข้อใช่ไหม”
• ใช้ชื่อหลักธรรมภาษาไทยหรือบาลีได้ (เช่น อริยสัจ / ariyasacca) ระบบค้นข้ามภาษาไทย–บาลี–อังกฤษ
• คำถามยาวได้ไม่เกินค่าที่ผู้ดูแลกำหนด (ค่าเริ่มต้น 2,000 ตัวอักษร)

4.2 อ่านคำตอบ

คำตอบมี 2 ส่วน:

1. รายการอ้างอิงจากคัมภีร์ — สูงสุด 10 รายการ แสดง 3 รายการแรก กด แสดงผลทั้งหมด (Expand All) เพื่อดูทั้งหมด หรือ ย่อรายการ
2. บทสรุป — สรุปเนื้อหาพร้อม ป้ายอ้างอิงสีทอง (citation chip) เช่น ขุ.ขุ. (ไทย) 25/5/3
   • รูปแบบอ้างอิง: ตัวย่อคัมภีร์ (ฉบับ) เล่ม/ข้อ/หน้า
   • ย่อหน้าที่ไม่มีอ้างอิงจะมีข้อความ “(ไม่มีอ้างอิง — โปรดตรวจสอบ)”
   • ท้ายคำตอบมีข้อความเตือนว่าเป็นการสรุปโดย AI มิใช่คำวินิจฉัยทางธรรม

4.3 ตรวจสอบเนื้อหาต้นฉบับ (Citation Modal)

กดที่ป้ายอ้างอิงหรือรายการอ้างอิง → หน้าต่าง ข้อความอ้างอิง แสดง:

• ข้อมูลกำกับ: ประเภทเอกสาร ฉบับ ปิฎก นิกาย/หมวด พระสูตร เล่ม ข้อ หน้า
• เนื้อหาเต็มของข้อนั้น
• ปุ่ม คัดลอกรูปแบบอ้างอิง และ เปิดแหล่งที่มาออนไลน์ (เมื่อเอกสารมีแหล่งที่มาออนไลน์)

4.4 ให้ข้อเสนอแนะ

กด 👍 (คำตอบนี้มีประโยชน์) หรือ 👎 (คำตอบนี้ไม่ตรงประเด็น) ใต้คำตอบ ระบบแสดง “ขอบคุณสำหรับข้อเสนอแนะ” ข้อเสนอแนะช่วยให้มหาวิทยาลัยปรับปรุงคุณภาพระบบ (เปลี่ยนความเห็นได้ ระบบเก็บค่าล่าสุด)

4.5 ดูขั้นตอนการทำงาน (RAG Trace)

กด RAG Trace ใต้คำตอบเพื่อดูขั้นตอนทั้ง 8 ขั้น (ตรวจความพร้อม → ตรวจคำถาม → ขยายคำค้น → ค้นหา → จัดอันดับ → เรียบเรียง → ตรวจคำตอบ → บันทึก) พร้อมเวลา จำนวนโทเคน และเวลาจนได้คำแรก (TTFT) — ใช้เพื่อความโปร่งใส ไม่จำเป็นต่อการใช้งานทั่วไป

4.6 เมื่อระบบไม่ตอบ

ข้อความเหตุผล	ความหมาย / สิ่งที่ควรทำ
อยู่นอกขอบเขตการให้บริการ	ถามเรื่องพระไตรปิฎก หลักธรรม หรือแนวทางปฏิบัติ
คำถามแบบใช่/ไม่ใช่	เปลี่ยนเป็นคำถามปลายเปิด เช่น “…กล่าวไว้อย่างไร”
หัวข้อการเมือง / การเปรียบเทียบศาสนา/นิกาย / ประเด็นสุขภาพจิต	ระบบไม่ให้บริการหัวข้อเหล่านี้ (ประเด็นสุขภาพจิตโปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ)
พบความพยายามเปลี่ยนคำสั่งของระบบ	ถามคำถามตามปกติ
คำถามยาวเกินกำหนด	ย่อคำถามให้สั้นลง
ถึงเพดานการใช้งานประจำวัน / ระบบปิดให้บริการชั่วคราว	ลองใหม่ภายหลัง
ไม่สามารถสร้างคำตอบได้ในขณะนี้	ลองส่งคำถามอีกครั้ง

4.7 บทสนทนา

• ถามต่อเนื่องในบทสนทนาเดิมได้ ระบบใช้บริบทคำถามก่อนหน้า
• กด เริ่มบทสนทนาใหม่ เพื่อเปลี่ยนหัวข้อ
• รายการ บทสนทนา อยู่ด้านซ้าย (มือถือ: กดปุ่ม บทสนทนา)

5. ประวัติการสนทนา (/chat/history)

• แสดงบทสนทนาทั้งโหมดถาม-ตอบและ Dhamma Talk พร้อมจำนวนข้อความและ วันหมดอายุ
• ระบบเก็บประวัติไว้ตามระยะที่มหาวิทยาลัยกำหนด (ค่าเริ่มต้น 90 วัน) แล้วลบอัตโนมัติ
• กด เปิด เพื่อกลับไปสนทนาต่อ หรือกดลบ → ยืนยัน “ต้องการลบบทสนทนานี้หรือไม่” (ลบแล้วกู้คืนไม่ได้)
• ผู้ใช้เห็นเฉพาะบทสนทนาของตนเองเท่านั้น

6. Dhamma Talk — เรียบเรียงบทธรรมบรรยาย (/chat/dhamma-talk)

ใช้ได้เฉพาะบัญชีที่ผู้ดูแลระบบอนุญาต (ค่าเริ่มต้นปิด) หากยังไม่ได้รับสิทธิ์จะเห็นข้อความ “บัญชีนี้ยังไม่ได้รับสิทธิ์ใช้งาน Dhamma Talk” ให้ติดต่อผู้ดูแลระบบของมหาวิทยาลัย

1. พิมพ์หัวข้อหรือสิ่งที่ต้องการ เช่น “เรียบเรียงบทธรรมบรรยายเรื่องความกตัญญู ความยาว 10 นาที” แล้วกด ส่ง
2. ระบบเรียบเรียงบทธรรมบรรยายในแผง บทธรรมบรรยาย (Artifact) (มือถือ: กด เปิด Artifact)
3. แท็บ ตัวอย่าง แสดงผลแบบจัดรูปแบบ; แท็บ แก้ไข ให้แก้ข้อความ (รูปแบบ Markdown) ได้โดยตรง
4. หลังแก้ไข กด บันทึกฉบับแก้ไข → “บันทึกแล้ว — คำสั่งถัดไปจะใช้ฉบับนี้เป็นบริบท”
5. พิมพ์คำสั่งปรับปรุงต่อ เช่น “ขยายตอนที่สองให้มีตัวอย่างประกอบ” ระบบจะปรับจาก ฉบับที่ท่านแก้ล่าสุด
6. กด ดาวน์โหลด .md เพื่อนำไปใช้ต่อ / กด เริ่มบทใหม่ เพื่อเริ่มหัวข้อใหม่

บทธรรมบรรยายเรียบเรียงโดย AI ผู้ใช้ควรตรวจทานเนื้อหาและการอ้างอิงกับต้นฉบับก่อนนำไปเผยแผ่

7. ข้อมูลส่วนบุคคลของฉัน (/privacy)

ใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูลตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (เข้าจากเมนูผู้ใช้หรือ Footer)

การกระทำ	วิธี	ผล
ดาวน์โหลดสำเนาข้อมูล	กด ดาวน์โหลดข้อมูล (JSON)	ได้ไฟล์ทันที: ข้อมูลบัญชี บทสนทนา ข้อเสนอแนะ และสถิติการใช้โทเคน
ขอสำเนาอย่างเป็นทางการ	กด ขอสำเนาอย่างเป็นทางการจากเจ้าหน้าที่	เจ้าหน้าที่จัดทำสำเนาและบันทึกเป็นหลักฐาน
ขอลบข้อมูลและบัญชี	กด ยื่นคำขอลบข้อมูล → ยืนยัน	เมื่อเจ้าหน้าที่ดำเนินการ บทสนทนาและข้อเสนอแนะถูกลบถาวร บัญชีถูกทำให้ไม่สามารถระบุตัวตนได้ และเข้าสู่ระบบไม่ได้อีก (แนะนำให้ดาวน์โหลดสำเนาก่อน)
ถอนความยินยอม	กด ยื่นคำขอถอนความยินยอม → ยืนยัน	เมื่อเจ้าหน้าที่ดำเนินการ บัญชีถูกระงับจนกว่าจะให้ความยินยอมใหม่

• ใส่ “หมายเหตุถึงเจ้าหน้าที่” ได้ (ไม่บังคับ) เจ้าหน้าที่ดำเนินการภายใน 30 วัน
• ติดตามสถานะได้ที่ ประวัติคำขอ (รอดำเนินการ / ดำเนินการแล้ว / ปฏิเสธ)
• อ่านรายละเอียดการเก็บและใช้ข้อมูลที่ /privacy-policy

8. เอกสารและตาราง TOR

• /documents — ศูนย์เอกสารส่งมอบ จัดกลุ่มตามงวดและหมวด ค้นหาได้ เปิดอ่าน ดาวน์โหลด .md หรือ พิมพ์/บันทึก PDF
• /tor — ตารางความสอดคล้องกับ TOR 200 ข้อ ค้นหา กรองสถานะ และส่งออก CSV

9. คำถามที่พบบ่อย

คำถาม	คำตอบ
ทำไมคำตอบมีอ้างอิงไม่ครบทุกประโยค	ระบบสรุปจากข้อความที่ค้นพบเท่านั้น ย่อหน้าที่ไม่มีอ้างอิงจะติดป้ายให้ตรวจสอบ
ฐานองค์ความรู้มีอะไรบ้าง	หน้าแรกแสดงจำนวนเอกสารและข้อความอ้างอิง ปัจจุบันเป็นพระไตรปิฎกฉบับออนไลน์บางส่วน อรรถกถาแปลฉบับ มมร. นวโกวาท และธรรมะจากเว็บไซต์มหาวิทยาลัย และจะเพิ่มพระไตรปิฎกฉบับ มมร. 91 เล่ม
ถามเป็นภาษาอังกฤษได้หรือไม่	ได้ และเลือกหน้าจอภาษาอังกฤษได้
ลืมรหัสผ่าน	ติดต่อผู้ดูแลระบบผ่านช่องทางในหน้า /help (ระบบสาธิตยังไม่มีการรีเซ็ตรหัสผ่านด้วยตนเอง)
ไม่เห็นเมนู Dhamma Talk ใช้งานได้	ต้องได้รับสิทธิ์จากผู้ดูแลระบบ

10. ติดต่อและแจ้งปัญหา

ดูวิธีใช้และช่องทางติดต่อ (รวมช่องทางช่วงรับประกัน) ได้ที่หน้า วิธีใช้งาน (/help) หรือลิงก์ “ติดต่อ” บนแถบบนสุด เมื่อแจ้งปัญหาโปรดระบุวันเวลา หน้าที่ใช้งาน และข้อความที่ปรากฏ